Deuromlijsting kerk - Het restauratie proces

In opdracht van een aannemersbedrijf hebben wij voor de Gemeente Zuidhorn de deuromlijsting gerestaureerd van de NH kerk te Oldehove. Het betreft een deuromlijsting in zandsteen uit 1664. De totale omlijsting omvat deurstijlen met in de bovenstijl een familiewapen, waarboven zich een gevelsteen bevindt met een tekst die begint met "dit is de poorte des hemels", omringd door hoornen, een engel en een doodshoofd. De omlijsting heeft een timpaanbekroning met hierin vleugels rondom een zandloper.

Wij treffen de deuromlijsting verwaarloosd aan. Sporen van eerdere restauraties zijn hier en daar zichtbaar waar te nemen door kleurverschil in de overgebleven verf. Grote delen zijn al helemaal kaal tot op de originele zandsteen. Er zijn op het familiewapen nog vaag sporen van de originele kleuren zichtbaar, en flinters bladgoud.

Er bevindt zich –met name in het bovenste deel- algaanslag op het oppervlak. De steen is, alweer met name in het bovenste deel, al in behoorlijke mate in verval. Delen zijn waarschijnlijk door vorstschade afgebroken, en de huid van de steen is aangetast.

Door de opdrachtgever wordt besloten de steen niet te herstellen maar wel te conserveren. Daarnaast moet het geheel weer in de originele kleurstelling worden teruggebracht.

Wij beginnen met het voorzichtig los borstelen van losse verfdeeltjes. Vervolgens wordt alles handmatig gereinigd met zachte borsteltjes, de roetspons en met behulp van een mengsel van water en elynol. Daarna wordt het oppervlak door middel van lage druk vloeien behandeld met een algenverwijderaar. De volgende stap is het verstevigen van de steen in zijn huidige toestand; ook hier wordt het oppervlak door middel van lage druk vloeien behandeld, maar nu met een steenversteviger.

Deze versteviger heeft een aantal weken inwerktijd nodig om zijn werk volledig te kunnen doen. Gedurende deze periode hebben wij de tijd om onderzoek te verrichten naar het familiewapen dat zich boven de deur bevindt. Het blijkt het wapen van de familie Ripperda te zijn; hetzelfde wapen ontdekken we ook op één van de herenbanken in het interieur van de kerk.

Onderzoek naar verfrestanten op het wapen op de deuromlijsting, de kleuren van het wapen op de herenbank en heraldisch onderzoek brengt ons bij de uiteindelijke keuze van de nieuw aan te brengen kleuren. Ook naar de basiskleur die op het grootste deel van de deuromlijsting moet worden aangebracht, wordt onderzoek gedaan. Het blijkt dat onder de huidige zandsteenkleur ooit een lichtere en wat gelere zandsteenkleur heeft gezeten.

Wanneer begonnen kan worden met schilderen, wordt het in het nieuwe historische kleurschema uitgevoerd. De onderdelen die verguld moeten worden, worden allereerst voorbehandeld met 2 lagen gele alkydverf. Daarna worden ze verguld met 24 karaats bladgoud – Rosenobel, oftewel dubbeldik torengoud.

Het eindresultaat heeft een heldere, gevoelsmatig bijna te nieuwe, uitstraling. Maar dit geeft wel de uitstraling en het kleurbeeld weer zoals dat ooit in het verleden bedoeld is geweest.