| Plafondschildering in kerk - Het restauratie proces |
 Voor de kerkvoogdij van de Nederlands Hervormde Gemeente Eelde hebben wij, in opdracht van restauratie architect W. van der Veen uit Groningen, de restauratie uitgevoerd van de plafondschildering in het koor van de kerk. Het gaat hier om een allegorische voorstelling uit 1715 die rechtstreeks met olieverf geschilderd is op het hout. Hoewel de schildering vermoedelijk aan Hermannus Collenius toe te schrijven is, is hierover geen definitief uitsluitsel gegeven. Bij een eerdere restauratie in 1875 bleek de centrale schildering geheel verwaterd. Deze is door de Groningse decoratieschilder Tiddens met linnen beplakt waarna hij de voorstelling hierop heeft gekopieerd. Ongeveer 125 jaar later is het koorplafond opnieuw aan restauratie toe.
De vernislaag is ernstig vergeeld waardoor het plafond een donkere en vuile uitstraling heeft. Tevens zijn er afgebladderde stukjes verf, rotte delen aan verschillende planken, sporen van waterschade en loszittende spijkerkopjes. We beginnen met vooronderzoek en komen er proefondervindelijk achter dat de oude vernislaag alleen te verwijderen is met een mengsel van aceton en terpentine. Door de schoongemaakte proefstukjes wordt alvast een tipje van de sluier opgelicht voor wat betreft de oorspronkelijke kleuren. Wat een verschil! Er wordt een afzuiginstallatie gehaald omdat we boven in het koor moeten werken waar de dampen niet weg kunnen. Dan kunnen we getooid met maskers en handschoenen aan de slag. Ongeveer 70 m2 schoonpoetsen met watjes....... Omdat de restauratie een grote klus is voor ons tweeën halen we er voor een aantal weken een collega decorateur-restaurateur bij uit Belgie; Lieve Verheyden.
Na deze eerste fase van schoonmaken is er gelukkig weer frisse lucht. Er zijn op een behoorlijk aantal plaatsen restanten achtergebleven waar ook het terpentine-aceton mengsel geen vat op had. Deze zijn schoongemaakt met een produkt op basis van methyleenchloride en methanol (grotere plekken) maar verder vooral voorzichtig schoongekrabd met een scalpelmesje. Met de tweede schoonmaakfase -het totaal biedt nog een wat grauwe indruk- wordt het plafond deels voorzichtig verder schoongeborsteld. Losse stukjes worden vastgezet, rotte delen verwijderd en geplamuurd, spijkertjes worden gecontroleerd en er wordt een retoucheervernis aangebracht. Nu kan het bijwerken beginnen; het leukste deel! Allereerst krijgen alle geplamuurde delen een onderkleur die al veel weg heeft van de oorspronkelijke kleur. Vervolgens is het een kwestie van bijschilderen en aanstippen zodat de schildering er weer uit ziet zoals hij ooit is geweest. Een aantal weken van opperste concentratie, maar met een geweldig resultaat. De lambrisering in de schildering is dusdanig gevlekt dat deze in zijn geheel een glacis krijgt. De onderliggende kooflijst is zo slecht dat hij volledig opnieuw wordt behandeld. Als laatste wordt de volledige schildering afgewerkt met een schilderijvernis.
Eindelijk kan de steiger worden verwijderd en is het resultaat van beneden te aanschouwen. Er komt moderne verlichting onder te hangen. Het is even wennen maar eerlijk is eerlijk; de gerestaureerde koorschildering komt weer prachtig uit de verf.
|
